స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తొలినాళ్లలో భారతదేశంలో ప్రతి చిన్న వస్తువుకు తీవ్రమైన కొరత ఉండేది. ఆ రోజుల్లో సామాన్య పౌరుల దైనందిన జీవితం నిరంతర నిరీక్షణతోనే సాగింది. ఒక ల్యాండ్‌లైన్ టెలిఫోన్ కనెక్షన్ కావాలన్నా, ఒక స్కూటర్ సొంతం చేసుకోవాలన్నా ఏళ్ల తరబడి వేచి చూసే వారి జాబితాలో (వెయిటింగ్ లిస్ట్) ఉండాల్సి వచ్చేది. విదేశీ ప్రయాణాలు చాలా అరుదుగా జరిగేవి. విదేశీ వస్తువుల లభ్యత పరిమితంగా ఉండేది. విమాన ప్రయాణం కేవలం సంపన్నులకే పరిమితమైన విలాసంగా భావించేవారు.

ప్రస్తుత ఆధునిక భారతదేశం డిజిటల్ విప్లవంతో దూసుకుపోతోంది. ఇప్పుడు రైలు టికెట్ కేవలం కొన్ని సెకన్లలో మొబైల్ ద్వారా బుక్ అవుతోంది. ఎలాంటి క్యూలలో నిలబడకుండానే స్మార్ట్‌ఫోన్ల ద్వారా ఇంటి నుంచే అన్ని రకాల బిల్లులు చెల్లిస్తున్నారు. ఆహారం, మందులు, నిత్యావసర వస్తువులు నగరాల్లో నిమిషాల వ్యవధిలోనే ఇంటి గుమ్మం ముందుకు వచ్చేస్తున్నాయి. ఖండాంతరాల అవతల ఉన్న కుటుంబ సభ్యులతో వీడియో కాల్స్ ద్వారా క్షణాల్లో మాట్లాడుకుంటున్నారు.

గత తరం ప్రజలు పెరిగిన భారతదేశం సాంకేతికత, రక్షణ పరికరాలు, ఇంధన అవసరాల కోసం ఎక్కువగా ఇతర దేశాల దిగుమతులపైనే ఆధారపడేది. దేశంలో విదేశీ మారక నిల్వల కొరత ఒక నిరంతర ఆందోళనకరమైన సమస్యగా ఉండేది. ఆర్థిక వృద్ధి రేటు దశాబ్దాల తరబడి చాలా నెమ్మదిగా సాగింది. ప్రపంచంలోని పెద్ద శక్తులతో పోలిస్తే అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారతదేశ ప్రభావం, గొంతుక చాలా పరిమితంగా మాత్రమే వినిపించేది.

నేటి భారతదేశం అంతర్జాతీయంగా ఒక కీలకమైన గ్లోబల్ ప్లేయర్‌గా తన స్థానాన్ని బలపరుచుకుంటోంది. ప్రపంచ దేశాలకు దిశానిర్దేశం చేసే జీ20 (G20) శృంగార సదస్సును విజయవంతంగా నిర్వహించడం దీనికి నిదర్శనం. వాతావరణ మార్పులపై ప్రపంచ చర్చలకు నాయకత్వం వహించడం, సెమీకండక్టర్ల తయారీ రంగంలో వేగంగా అడుగులు వేయడం, ‘గ్లోబల్ సౌత్’ (అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల) బలమైన గొంతుకగా నిలవడం ద్వారా భారతదేశ ఆకాంక్షలు, పరిధి మునుపెన్నడూ లేనంతగా విస్తరించాయి.

గతంలో మౌలిక సదుపాయాల కొరత దేశ ప్రగతికి పెద్ద అడ్డంకిగా ఉండేది. ఒకప్పుడు రోడ్డు మార్గంలో ఒక రోజంతా ప్రయాణించి చేరుకునే దూరాలను, నేడు కేవలం కొన్ని గంటల్లోనే చేరుకుంటున్నారు. అప్పట్లో విమానాశ్రయాల సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉండేది. నగరాల్లో మెట్రో రైలు వ్యవస్థలు అసలు లేవు. ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు ఎక్కడో ఒకచోట మాత్రమే కనిపించేవి. రవాణా ఖర్చులు విపరీతంగా ఉండటంతో పాటు ప్రాంతాల మధ్య అనుసంధానత సరిగ్గా ఉండేది కాదు.

ప్రస్తుతం దేశంలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పన కళ్లముందే కనిపిస్తోంది. అనేక నగరాల్లో మెట్రో రైలు ప్రాజెక్టులు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. పెద్ద పెద్ద ఆర్థిక కారిడార్లను కలుపుతూ అద్భుతమైన ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు నిర్మాణమవుతున్నాయి. చిన్న చిన్న నగరాలలో కూడా ఆధునిక విమానాశ్రయాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. రవాణా రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ప్రత్యేక సరుకు రవాణా కారిడార్లు (ఫ్రైట్ కారిడార్లు) ఏర్పాటయ్యాయి. ఇంటర్నెట్ సేవలు దేశంలోని మారుమూల గ్రామాలకు సైతం వేగంగా విస్తరించాయి. ఒక రెండు దశాబ్దాల క్రితం దేశం విడిచి వెళ్లిన వ్యక్తి ఇప్పుడు తిరిగి వస్తే దేశంలోని నగరాల రూపురేఖలను చూసి గుర్తుపట్టలేనంతగా మార్పు వచ్చింది.

పూర్వం ప్రభుత్వ సేవలు పొందడం అంటే పెద్ద ఎత్తున కాగితపు పనితో ముడిపడి ఉండేది. చిన్న ధృవీకరణ పత్రం (సర్టిఫికెట్), లైసెన్స్ లేదా ప్రభుత్వ రికార్డులు కావాలన్నా కార్యాలయాల చుట్టూ అనేకసార్లు తిరగాల్సి వచ్చేది. సుదీర్ఘమైన విధానాల వల్ల పనులలో తీవ్రమైన ఆలస్యం జరిగేది. లంచాలు, సిఫార్సులు లేనిదే పనులు కావడం కష్టంగా ఉండేది.

ప్రస్తుతం పన్నులు చెల్లించడం (టాక్స్ ఫైలింగ్) నుండి పాస్‌పోర్ట్ దరఖాస్తులు, వ్యాక్సినేషన్ సర్టిఫికెట్లు, ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల నగదు బదిలీల వరకు అన్నీ ఆన్‌లైన్ వ్యవస్థలోకి మారిపోయాయి. డిజిటల్ గుర్తింపు కార్డులు (ఆధార్ వంటివి), లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాలకే నేరుగా నగదు జమ చేసే ‘డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్’ (DBT) విధానం వల్ల అవినీతికి తావులేకుండా సేవలు అందుతున్నాయి. నేటి యువతకు ఒక ఫారమ్ సమర్పించడానికి గంటల తరబడి లైన్లలో నిలబడే అవసరం లేకుండా పోయింది.

గత తరాల వారి కెరీర్ ఆలోచనలు చాలా సరళంగా, పరిమితంగా ఉండేవి. ఏదైనా ఒక ప్రభుత్వ ఉద్యోగం సాధించడం లేదా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలలో (PSU) చేరి స్థిరమైన జీవితాన్ని ఏర్పరచుకోవడమే పరమావధిగా భావించేవారు. సొంతంగా వ్యాపారం ప్రారంభించడం లేదా పరిశ్రమలు పెట్టడం వంటి విషయాలను ఎంతో ప్రమాదకరమైన నిర్ణయాలుగా చూసేవారు.

ప్రస్తుత భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద స్టార్టప్ (నవకల్పనల) వ్యవస్థలలో ఒకటిగా అవతరించింది. నేటి యువత కేవలం ఉద్యోగాల కోసం వెతకడం లేదు, స్వయంగా వ్యాపారాలు ప్రారంభించడానికి, సాంకేతిక సంస్థలను స్థాపించడానికి మొగ్గు చూపుతున్నారు. కంటెంట్ క్రియేటర్లుగా రాణిస్తూ, ప్రపంచవ్యాప్త సంస్థలకు ఇళ్ల నుంచే రిమోట్ పద్ధతిలో పని చేస్తున్నారు. రెండు దశాబ్దాల క్రితం ఊహకు కూడా అందని సరికొత్త కెరీర్ అవకాశాలను నేటి తరం సృష్టిస్తోంది. ఒకప్పటి కొరతల ఆలోచనా విధానం నుండి నేడు అవకాశాలను సృష్టించే ఆకాంక్షల ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు దేశం అడుగులు వేస్తోంది.

పూర్వ కాలంలో సమాచారం చాలా పరిమితంగా లభించేది. ఉదయం వచ్చే వార్తాపత్రికలు, రేడియో ప్రసారాలు, దూరదర్శన్ వంటి పరిమిత టెలివిజన్ ఛానళ్లు మాత్రమే వార్తలకు మూలాధారాలు. భౌగోళిక పరిస్థితులు, వనరుల లభ్యత ఆధారంగానే సమాచారం ప్రజలకు చేరేది.

ప్రస్తుతం చేతిలో ఉన్న ఒక చిన్న స్మార్ట్‌ఫోన్ ద్వారా ప్రపంచ వ్యాప్త వార్తలు, ఆన్‌లైన్ విద్య, ప్రభుత్వ సేవలు, ఆర్థిక మార్కెట్లు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) టూల్స్ వంటివన్నీ అందరికీ అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఇప్పుడు సవాలు సమాచారాన్ని వెతకడం కాదు, అందులో సరైన సమాచారాన్ని ఏరి కోరి ఎంచుకోవడమే.

దేశంలో వచ్చిన ఈ విప్లవాత్మక మార్పుకు ఇంధన రంగం ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. ఒక తరం క్రితం ఇంధన భద్రత అంటే దేశ అవసరాలకు సరిపడా చమురును సేకరించడం మాత్రమే. కానీ నేటి భారతదేశం అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లను తట్టుకుంటూ రష్యా నుండి తక్కువ ధరకే ముడి చమురును కొనుగోలు చేస్తోంది. వెనిజులా వంటి దేశాలతో దీర్ఘకాలిక ఇంధన భాగస్వామ్యాలను అన్వేషిస్తోంది. వీటితో పాటు పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో (సోలార్, విండ్ పవర్) భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతోంది. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల రంగాన్ని విస్తరిస్తూ, భవిష్యత్ సాంకేతికతలకు అవసరమైన కీలక ఖనిజాల కోసం ప్రపంచ దేశాలతో పోటీ పడుతోంది. ఈ మార్పు కేవలం ప్రస్తుత అవసరాలను తీర్చడమే కాకుండా, రేపటి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారతదేశం అగ్రస్థానంలో నిలబడాలనే బలమైన వ్యూహాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది.