ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రమాణాల ప్రకారం తలసరి ఆదాయం 4,636 డాలర్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటే ఆ ప్రాంతం Upper-Middle Income కేటగిరీలోకి వస్తుంది. ఈ ప్రమాణాన్ని అధిగమించిన భారత రాష్ట్రాలు ఇవి:
ఢిల్లీ 6,217 డాలర్లు
కర్ణాటక 5,579 డాలర్లు
తెలంగాణ 5,407 డాలర్లు
తమిళనాడు 5,329 డాలర్లు
గుజరాత్ 4,734 డాలర్లు
ఈ జాబితాలో ఢిల్లీ అగ్రస్థానంలో నిలవగా, ఆ తర్వాత కర్ణాటక, తెలంగాణ, తమిళనాడు, గుజరాత్ ఉన్నాయి.
కొన్ని రాష్ట్రాలు కూడా Upper-Middle Income స్థాయికి చేరువలో ఉన్నాయి.
మహారాష్ట్ర – 4,628 డాలర్లు
హర్యానా – 4,627 డాలర్లు
కేరళ – 4,610 డాలర్లు
ఈ మూడు రాష్ట్రాలు ప్రపంచ బ్యాంకు నిర్దేశించిన పరిమితికి చాలా దగ్గరలో ఉండటంతో, త్వరలోనే ఈ జాబితాలో చేరే అవకాశముంది.
రాష్ట్రాల మధ్య ఆదాయ వ్యత్యాసం కూడా ఈ నివేదికలో స్పష్టంగా కనిపించింది.
బీహార్ – 984 డాలర్లు
ఉత్తరప్రదేశ్ – 1,403 డాలర్లు
జార్ఖండ్ – 1,470 డాలర్లు
ఈ గణాంకాలు కొన్ని రాష్ట్రాలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల స్థాయికి చేరువవుతుండగా, మరికొన్ని ఇంకా చాలా తక్కువ ఆదాయ స్థాయిలోనే ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి.
నివేదిక ప్రకారం బీహార్ తలసరి ఆదాయం కేవలం 984 డాలర్లు మాత్రమే. ఇది భారత సగటు కంటే చాలా తక్కువగా ఉండటమే కాకుండా, నేపాల్తో పాటు కొన్ని ఉప-సహారా ఆఫ్రికా దేశాల కంటే కూడా తక్కువగా ఉందని నివేదిక పేర్కొంది.
ఈ నివేదికలో గత మూడు దశాబ్దాల మార్పులను కూడా విశ్లేషించారు. 1994లో భారత్లోని ఏ పెద్ద రాష్ట్రం కూడా మధ్య ఆదాయ స్థాయిలో లేదు. 2025-26 నాటికి పరిస్థితి పూర్తిగా మారింది. ప్రస్తుతం పలు భారత రాష్ట్రాల తలసరి ఆదాయం కొన్ని దేశాల స్థాయిని సమం చేయడమే కాకుండా వాటిని అధిగమించింది.
కర్ణాటక, తెలంగాణ తలసరి ఆదాయం ఇండోనేషియా (5,120 డాలర్లు), వియత్నాం (4,970 డాలర్లు) కంటే ఎక్కువగా ఉంది. కొన్ని భారత రాష్ట్రాలు దక్షిణాఫ్రికా (6,270 డాలర్లు), ఫిజీ (6,230 డాలర్లు), మంగోలియా (6,210 డాలర్లు) స్థాయికి సమానంగా లేదా అంతకంటే మెరుగ్గా ఉన్నాయి. ఇది గత 30 ఏళ్లలో భారత రాష్ట్రాల ఆర్థిక పురోగతి ఎంత వేగంగా జరిగిందో సూచిస్తోంది.
రాష్ట్రాల మధ్య అసమానత పెరిగింది. అభివృద్ధి జరిగినప్పటికీ రాష్ట్రాల మధ్య అసమానతలు కూడా పెరిగాయని నివేదిక వెల్లడించింది. జినీ గుణకం (Gini Coefficient) 0.230 నుంచి 0.261కు పెరిగింది. అత్యంత సంపన్న, అత్యంత పేద రాష్ట్రాల మధ్య ఆదాయ వ్యత్యాసం 2.38 రెట్లు నుంచి 3.73 రెట్లకు పెరిగింది. మధ్య ఆదాయ రాష్ట్రాల తలసరి ఆదాయం 36.7 రెట్లు పెరిగింది. అత్యంత పేద రాష్ట్రాల్లో మాత్రం ఈ పెరుగుదల 26.6 రెట్లు మాత్రమే నమోదైంది. దీని అర్థం అభివృద్ధి జరిగినా, దాని ప్రయోజనాలు అన్ని రాష్ట్రాలకు సమానంగా చేరలేదని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
ఒడిశా, ఉత్తరప్రదేశ్ను అధిగమించింది. ప్రస్తుతం ఒడిశా తలసరి ఆదాయం ఉత్తరప్రదేశ్ కంటే 75 శాతం ఎక్కువ. అస్సాం, జార్ఖండ్ను దాటేసింది. అస్సాం ఆదాయం ఇప్పుడు జార్ఖండ్ కంటే 48 శాతం ఎక్కువ. 1994-95లో అగ్రస్థానంలో ఉన్న పంజాబ్, ఇప్పుడు రాజస్థాన్ స్థాయికి చేరుకుంది. అంతేకాకుండా ప్రస్తుతం ఏడు రాష్ట్రాల కంటే వెనుకబడింది. దీంతో దేశ ఆర్థిక నాయకత్వం ఇకపై సంప్రదాయ పారిశ్రామిక లేదా వ్యవసాయ ఆధారిత రాష్ట్రాలకే పరిమితం కాకుండా, కొత్త రాష్ట్రాలు వేగంగా ఎదుగుతున్నాయని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక ప్రకారం, భారత్ సగటు తలసరి ఆదాయం ఇంకా దిగువ-మధ్య ఆదాయ స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్రాల మధ్య భారీ అసమానతలు ఉన్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే ప్రపంచ స్థాయి ఎగువ-మధ్య ఆదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థల సరసన నిలవగా, మరికొన్ని ఇంకా ప్రాథమిక ఆదాయ స్థాయిని దాటేందుకు పోరాడుతున్నాయి. అంటే భారత్ అభివృద్ధి ప్రయాణం అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఒకేలా సాగలేదని, కొన్ని రాష్ట్రాలు వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్తుండగా మరికొన్ని వెనుకబడిపోయాయని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.
