ఖమేనీ వయసు 86. ఆయన ఇరాన్ను నాలుగు దశాబ్దాల పాటు నడిపిన నాయకుడు. ఫిబ్రవరి 28న టెహ్రాన్పై జరిగిన దాడుల్లో ఆయనతోపాటు కుటుంబ సభ్యులు కూడా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ దాడులు యుద్ధం మొదలైన మొదటి రోజు జరిగాయి. యుద్ధ పరిస్థితులు, భద్రతా కారణాల వల్ల అంత్యక్రియలు వాయిదా పడ్డాయి. ఇప్పుడు సీజ్ఫైర్ తర్వాత ఈ కార్యక్రమం జరుగుతోంది. ఇరాన్ అధికారులు శవాలను రెఫ్రిజిరేటెడ్ స్టోరేజ్లో భద్రపరచి ఉంచారు. ఇస్లామిక్ సంప్రదాయాల ప్రకారం ఎంబామింగ్ నిషేధం కాబట్టి ఇలా చేశారు.
యుద్ధం కొనసాగుతున్నందున పెద్ద బహిరంగ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం ప్రమాదకరం. అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడుల బెదిరింపులు ఉన్నాయి. సీజ్ఫైర్ అయిన తర్వాతే భారీ ఏర్పాట్లు చేశారు. ఇరాన్ అధికారులు ఇది శతాబ్దపు అతి ముఖ్యమైన ఈవెంట్ అని చెప్పారు. 1979 విప్లవం తర్వాత అతి పెద్ద కార్యక్రమం కావచ్చు. మిలియన్ల మంది పాల్గొంటున్నారు.
అంత్యక్రియల వివరాలు:
జులై 3-4 నుంచి టెహ్రాన్లోని గ్రాండ్ మోసల్లాలో శవపేటికలను ప్రదర్శనకు ఉంచారు. ఖమేనీ శవపేటికతోపాటు కుటుంబ సభ్యులు, ముఖ్యంగా మనవరాలు జహ్రా మహమ్మది గోల్పాయేగాని శవపేటిక కూడా ఉంది. టెహ్రాన్, ఖోమ్, మషద్ నగరాల్లో భారీ అంతిమ యాత్రలు జరుగుతాయి. ఇరాక్లోని నజాఫ్, కర్బాలా నగరాల్లో కూడా కార్యక్రమాలు ఉన్నాయి. జులై 9న మషద్లోని ఇమామ్ రెజా దేవాలయంలో ఖననం జరుగుతుందని అల్ జజీరా రిపోర్ట్ చేసింది.
ఈ కార్యక్రమంలో ఇరాన్ అధికారులు, మత నాయకులు, చైనా, ఇండియా, రష్యా, పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియా నుంచి కూడా విదేశీ ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. ప్రజలు ఖమేనీ ఫొటోలు, బ్యానర్లు పట్టుకొని వచ్చారు. అమెరికాపై కక్ష తీర్చుకోవాలని నినాదాలు వినిపించాయి. వేడి తీవ్రత ఉన్నా లక్షల మంది హాజరయ్యారు. నీటి స్ప్రేలు, చల్లటి పానీయాలు అందజేశారు.
ఖమేనీతోపాటు కుటుంబ సభ్యులైన కుమార్తె, అల్లుడు, మనవరాలు వంటివారి శవాలకు కూడా ఇప్పుడు అంత్యక్రియలు చేస్తున్నారు. దాడుల్లో ఇతర టాప్ ఇరాన్ నాయకులు కూడా మరణించారు. వారికి అంత్యక్రియలు జరుగుతున్నాయి. ఒకేసారి బహుళ శవపేటికలతో జరుగుతున్న సమూహ అంత్యక్రియలుగా వీటిని చూడవచ్చు.
రాజకీయ పరిణామాలు:
ఖమేనీ కుమారుడు మొజ్తబా ఖమేనీ కొత్త సుప్రీం లీడర్గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. అయితే ఆయన ఈ కార్యక్రమంలో కనిపించడం లేదు. ఆయన ఆరోగ్యం గురించి సందేహాలు ఉన్నాయి. ఈ అంత్యక్రియలు అమెరికా-ఇరాన్ చర్చలను కూడా ప్రభావితం చేశాయి. ట్రంప్ ఒక వారం చర్చలను నిలిపివేశారు. ఇరాన్లో ఐక్యత, రెసిలియన్స్ చూపించేందుకు ఈ కార్యక్రమం ఉపయోగపడుతోంది.
ఈ అంత్యక్రియలు ఇరాన్ రాజకీయ, మతపరమైన బలాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నాయి. మిలియన్ల మంది పాల్గొనడం ద్వారా ప్రజల మద్దతు స్పష్టమవుతోంది. అయితే యుద్ధం తర్వాతి పరిస్థితులు, కొత్త నాయకత్వం ఎలా ముందుకెళ్తాయో చూడాలి. భద్రతా ఏర్పాట్లు భారీ స్థాయిలో ఉన్నాయి. ప్రపంచం నుంచి వివిధ దేశాల ప్రతినిధులు హాజరవడం ద్వారా ఇరాన్కి ఉన్న బలమైన అంతర్జాతీయ సంబంధాలు కనిపిస్తున్నాయి.
ఈ సంఘటన ఇరాన్ చరిత్రలో మైలురాయి. ఖమేనీ నాయకత్వం కాలం ముగిసి కొత్త యుగం మొదలైంది. అంత్యక్రియలు జూలై 9 వరకు కొనసాగుతాయి. ప్రజల భావోద్వేగాలు, రాజకీయ సందేశాలు ఈ కార్యక్రమంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
