సమాధానం తెలిస్తే మీరు ఆశ్చర్యపోతారు, ప్రపంచంలో పాస్‌పోర్ట్‌లకు ప్రధానంగా నాలుగు రంగులు మాత్రమే ఉన్నాయి. నీలం, ఎరుపు, ఆకుపచ్చ,నలుపు. వీటిలో ప్రతి రంగులోనూ లేత సముద్రపు నీలం నుండి దాదాపు నలుపు రంగు వరకు వివిధ ఛాయలు ఉంటాయి. కానీ ప్రాథమిక రంగులు మాత్రం ఒకటే.

అన్నింటికన్నా ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే పాస్‌పోర్ట్ ఏ రంగులో ఉండాలనే దానిపై ఎలాంటి అంతర్జాతీయ నియమం లేదు. విమాన ప్రయాణ ప్రమాణాలను నిర్దేశించే ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థ అయిన అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ (ICAO), పాస్‌పోర్ట్ పరిమాణం (125 మిమీ × 88 మిమీ), మెషిన్-రీడబుల్ జోన్, టైప్‌ఫేస్ , ఫాంట్ గురించి నియమాలను నిర్దేశిస్తుంది. అయితే రంగుల గురించి మాత్రం అది పూర్తిగా మౌనంగా ఉంది.

ICAO ముఖ్య కమ్యూనికేషన్స్ అధికారి ఆంథోనీ ఫిల్బిన్, ట్రావెల్ + లీజర్‌తో స్పష్టంగా చెప్పారు. “పాస్‌పోర్ట్ కవర్ ఏ రంగులో ఉండాలనేది ఎక్కడా పేర్కొనలేదు.” కాబట్టి ఒక దేశం రేపు పసుపు రంగు పాస్‌పోర్ట్ జారీ చేసినా ఫర్వాలేదు. కేవలం హుందాతనం, అధికారిక రూపం కోసం మాత్రమే ముదురు రంగులను ఎంచుకుంటారు. పాస్‌పోర్ట్ తయారీ సంస్థ హోలిస్టన్ LLC ఉపాధ్యక్షుడు విలియం వాల్డ్రాన్, తాము పాంటోన్ పుస్తకంలోని ఏ రంగులోనైనా పాస్‌పోర్ట్‌లను తయారు చేయగలమని చెప్పారు.

ఇస్లామిక్ దేశాలలో ఆకుపచ్చ రంగుకు మతపరమైన ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇస్లాంలో ఆకుపచ్చ రంగును స్వర్గం , శాంతికి చిహ్నంగా భావిస్తారు. అందువల్ల సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, ఇరాన్, బంగ్లాదేశ్, మొరాకో వంటి అనేక ముస్లిం-మెజారిటీ దేశాల పాస్‌పోర్ట్‌లు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి.

యూరోపియన్ యూనియన్ (EU)లోని చాలా సభ్య దేశాల పాస్‌పోర్ట్‌లు బర్గండీ ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి. ఇది ఐక్యత, సామూహిక గుర్తింపుకు చిహ్నంగా భావిస్తారు. అయితే EU దీనిని ఎప్పుడూ అమలు చేయలేదు. బ్రెక్సిట్ తర్వాత బ్రిటన్ మళ్లీ నీలి రంగు పాస్‌పోర్ట్‌ను స్వీకరించింది. దక్షిణ అమెరికాలో మెర్కోసూర్ వాణిజ్య కూటమిలోని సభ్య దేశాలైన బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా, ఉరుగ్వే , పరాగ్వే నీలి రంగు పాస్‌పోర్ట్‌లను ఉపయోగిస్తాయి. ఇది వారి వాణిజ్య భాగస్వామ్యానికి ఒక దృశ్య చిహ్నం.

రష్యా, చైనా, స్లోవేనియా, సెర్బియా, రొమేనియా వంటి పూర్వ కమ్యూనిస్ట్ దేశాల పాస్‌పోర్ట్‌లు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి. కమ్యూనిజంతో ఎరుపు రంగుకు ఉన్న చారిత్రక గుర్తింపు దీనికి కారణం.

యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాలు నీలి రంగును స్వీకరించాయి. చరిత్రలో యూరోపియన్ వలస రాజ్యాల నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందిన దేశాలు, యూరోపియన్ ఎరుపు రంగు నుండి తమను తాము వేరుగా గుర్తించుకోవడానికి నీలి రంగును ఎంచుకున్నాయి. కరేబియన్ ద్వీప దేశాలు సముద్రంతో తమకున్న అనుబంధానికి ప్రతీకగా నీలి రంగును స్వీకరించాయి.

ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పాస్‌పోర్ట్ రంగులలో నీలం రెండవ స్థానంలో ఉంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడా, భారతదేశం, ఆస్ట్రేలియా, అర్జెంటీనా , బ్రెజిల్ పాస్‌పోర్ట్‌లు నీలి రంగులో ఉంటాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ పాస్‌పోర్ట్ మొదట ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండేది, తరువాత 1970లో నీలం రంగులోకి మార్చబడింది. 1993లో మళ్ళీ కొద్దికాలం పాటు ఆకుపచ్చగా ఉంది. చివరకు 1994 నుండి నీలం రంగులోనే ఉంది.

ప్రపంచంలో ఎరుపు అత్యంత సాధారణ పాస్‌పోర్ట్ రంగు. EU దేశాలు, కమ్యూనిస్ట్/మాజీ కమ్యూనిస్ట్ దేశాలు, CARICOM దేశాల పాస్‌పోర్ట్‌లు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి. ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ, స్పెయిన్, రష్యా, చైనా అన్నీ ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి.

ఇస్లామిక్ దేశాల పాస్‌పోర్ట్‌లు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి. అలాగే, నైజీరియా, ఘానా, టాంజానియా వంటి ఆఫ్రికాలోని అనేక దేశాలు ఆకుపచ్చ పాస్‌పోర్ట్‌లను ఉపయోగిస్తాయి. ఆకుపచ్చ రంగు భూమి, శ్రేయస్సు , ఆశకు చిహ్నంగా పరిగణించబడుతుంది.

నలుపు పాస్‌పోర్ట్ చాలా అరుదు. అంగోలా, మలావి, కాంగో, ట్రినిడాడ్ మరియు టొబాగో పాస్‌పోర్ట్‌లు నలుపు రంగులో ఉంటాయి. న్యూజిలాండ్ పాస్‌పోర్ట్ కూడా నలుపు రంగులో ఉంటుంది. ఎందుకంటే నలుపు న్యూజిలాండ్ జాతీయ రంగు. అలాగే, ఆల్ బ్లాక్స్ క్రికెట్, రగ్బీ జట్టుతో న్యూజిలాండ్‌కు గుర్తింపు ఉంది.

నాలుగు వేర్వేరు రంగులలో పాస్‌పోర్ట్‌లను జారీ చేసే ఏకైక దేశం భారతదేశం, ప్రతి రంగుకు ఒక విభిన్న అర్థం ఉంది. భారతీయ పాస్‌పోర్ట్‌లను విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) 1967 పాస్‌పోర్ట్ చట్టం ప్రకారం జారీ చేస్తుంది.

నీలం పాస్‌పోర్ట్ సాధారణ భారత పౌరుల కోసం ఉద్దేశించబడింది. ఏదైనా సాధారణ ప్రయాణం, విహారయాత్ర, వ్యాపారం, విద్య, కుటుంబ సందర్శన కోసం దీనిని ఉపయోగిస్తారు. చాలా మంది ప్రజలు కలిగి ఉండే పాస్‌పోర్ట్ ఇదే. దీనిని ‘టైప్ పి’ (వ్యక్తిగత) అని కూడా అంటారు.

తెలుపు పాస్‌పోర్ట్, అధికారిక పని మీద విదేశాలకు వెళ్లే ఐఏఎస్, ఐపీఎస్ ఇతర సీనియర్ సివిల్ సర్వెంట్ల వంటి ప్రభుత్వ అధికారుల కోసం ఉద్దేశించబడింది. ఇది దౌత్య హోదాను ఇవ్వదు కానీ వారిని అధికారిక ప్రయాణికులుగా గుర్తిస్తుంది.

మెరూన్ పాస్‌పోర్ట్ దౌత్య అధికారులు, సీనియర్ ప్రభుత్వ అధికారుల కోసం ఉద్దేశించబడింది. వీసా రహిత ప్రవేశం, వీఐపీ సేవలు, కస్టమ్స్‌లో ప్రాధాన్యత వంటివన్నీ ఈ పాస్‌పోర్ట్‌తో లభిస్తాయి. దీనిని ‘వీఐపీ పాస్‌పోర్ట్’ అని పిలుస్తారు.

2018లో విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) ECR (ఎమిగ్రేషన్ చెక్ రిక్వైర్డ్) కేటగిరీ పౌరుల కోసం ఆరెంజ్ పాస్‌పోర్ట్‌ను ప్రవేశపెట్టింది. అంటే, 10వ తరగతి కంటే తక్కువ చదువు ఉండి, పని కోసం విదేశాలకు వెళ్లే వారి కోసం. అయితే, రాహుల్ గాంధీతో సహా చాలా మంది దీనిని ‘రెండవ తరగతి పౌరసత్వం’ అని పిలుస్తూ వ్యతిరేకించారు. “భారతదేశ వలస కార్మికులను రెండవ తరగతి పౌరులుగా పిలవడం ఆమోదయోగ్యం కాదు” అని గాంధీ అన్నారు.

ప్రపంచంలోని చాలా దేశాలు ముదురు రంగు పాస్‌పోర్ట్‌లను ఎంచుకుంటాయి. ఎందుకంటే ముదురు రంగు మరింత అధికారికంగా కనిపిస్తుంది, మరకలు, అరుగుదలను దాచిపెడుతుంది. పత్రం ఎక్కువ కాలం మన్నికగా ఉంటుంది.

భారతదేశం ఇప్పుడు ఇ-పాస్‌పోర్ట్‌ను ప్రారంభిస్తోంది. దీనిలో బయోమెట్రిక్ చిప్ పొందుపరచబడి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఇది దౌత్యవేత్తలతో ప్రారంభమైంది. క్రమంగా పౌరులందరికీ అందుబాటులోకి వస్తుంది. దీనిలో ఫేస్ స్కాన్, వేలిముద్ర డిజిటల్‌గా ఉంటాయి. ఇమ్మిగ్రేషన్ వేగంగా , సురక్షితంగా ఉంటుంది.

పాస్‌పోర్ట్ రంగు కేవలం సౌందర్యానికి సంబంధించినది కాదు. అది దేశం మతం, చరిత్ర, రాజకీయాలు, భౌగోళికం , ఆర్థిక సమూహాన్ని కలిగి ఉంటుంది. పాస్‌పోర్ట్ రంగు దాని ‘శక్తి’ని ఏ విధంగానూ ప్రభావితం చేయదు. వీసా రహిత ప్రవేశం కేవలం దేశాల మధ్య ఒప్పందాలపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉంటుంది, రంగుపై కాదు.