కానీ నేడు అదే అంతాగఢ్లోని ఒక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి మొత్తం ఛత్తీస్గఢ్కు ఆదర్శంగా నిలిచింది. ఈ మార్పు భారీ బడ్జెట్ వల్లనో కార్పొరేట్ పెట్టుబడుల వల్లనో రాలేదు. ఏదో అద్భుతం వల్లనో జరగలేదు. కేవలం ఒక వైద్యుడి 23 సంవత్సరాల పట్టుదల, సంకల్ప ఫలితమే ఈ మార్పుకు కారణమైంది. అది 2003లో అంతాగఢ్కు పోస్టింగ్ మీద వచ్చి వెనుతిరిగి చూడని డాక్టర్ భేషజ్ కుమార్ రామ్టెకే కథ. ఆయన 23 సంవత్సరాల క్రితం ప్రారంభించిన తన లక్ష్యాన్ని ఒక ఆదర్శంగా మార్చారు.
2003లో డాక్టర్ భేషజ్ కుమార్ రామ్టెకే అంతాగఢ్లోని కమ్యూనిటీ హెల్త్ సెంటర్కు నియమితులైనప్పుడు ఆ ప్రాంతం వైద్యులకు అత్యంత కష్టతరమైన పోస్టింగ్లలో ఒకటిగా పరిగణించబడింది. నక్సలైట్ కార్యకలాపాలు తరచుగా జరుగుతుండేవి. అనేక గ్రామాలకు చేరుకోవడానికి గంటల తరబడి నడవాల్సి వచ్చేది. ఆ మొత్తం డెవలప్మెంట్ బ్లాక్లో ఒక్క ప్రైవేట్ డాక్టర్, నర్సింగ్ హోమ్, లేదా ప్రైవేట్ ఆసుపత్రి కూడా లేదు.
అలాంటి వాతావరణంలో చాలా మంది అక్కడ ఎక్కువ కాలం పనిచేయడాన్ని ఊహించుకోలేకపోయారు. కానీ డాక్టర్ రామ్టెకే దానిని ఒక సవాలుగా కాకుండా ఒక లక్ష్యంగా స్వీకరించారు.
స్థానికులు చెప్పేదాని ప్రకారం చూస్తే ఆయన తొలినాళ్లలో ఆసుపత్రి గదినే తన ఇల్లుగా మార్చుకున్నారు. పగలు, రాత్రి అనే తేడా లేకుండా రోగులకు ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉండేవారు. క్రమంగా ఈ ప్రాంతంలో అతిపెద్ద వ్యాధి కేవలం మలేరియా మాత్రమే కాదని, ఆరోగ్య వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసం సన్నగిల్లడం కూడా ఒకటని ఆయన గ్రహించారు. ప్రజలకు మలేరియాపై భయాన్ని పోగొట్టేలా వారి మధ్య తిరుగుతూ వైద్యసేవలందించారు.
ఆ సమయంలో అంతాగఢ్లో మలేరియా ఒక తీవ్రమైన సమస్యగా మారింది. 2003లో ఆ ప్రాంతం ఏపీఐ (వార్షిక పరాన్నజీవి సంభవం) 51.11గా ఉండగా అది 2006 నాటికి 70.65కు పెరిగింది. ఒక్క 2006లోనే 4,942 మలేరియా కేసులు నమోదయ్యాయి. 95 నుండి 98 శాతం కేసులు అత్యంత ప్రమాదకరమైన ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపరం మలేరియాకు చెందినవేనన్న వాస్తవాన్ని బట్టి పరిస్థితి తీవ్రతను అంచనా వేయవచ్చు. సెరిబ్రల్ మలేరియా, ఇతర సమస్యలు ప్రాణాంతకంగా కూడా ఉండేవి. అంతాగఢ్ రూపాంతరం చెందాలంటే ముందుగా మలేరియాను ఓడించాలని డాక్టర్ రామ్టెకే నిర్ణయించారు.
గ్రామాల్లో ప్రబలిన మలేరియాను అరికట్టడానికి ఆరోగ్య శాఖ, మంత్రసానులు, పంచాయతీ ప్రతినిధులు, స్థానిక సమాజాన్ని ఒకచోట చేర్చారు. గ్రామాలలో ర్యాలీలు నిర్వహించారు. గ్రామ సభలు ఏర్పాటు చేశారు. గోడలపై సందేశాలు రాశారు. మలేరియాను ఎలా నివారించాలో వివరించమని ఇంటింటికీ ప్రజలను అడిగారు. 2010 – 2015 సంవత్సరాలలో ఆ ప్రాంతమంతటా దీర్ఘకాలిక కీటకనాశక వలలను (LLINs) పంపిణీ చేశారు. ప్రజలకు దోమల వలలను ఉపయోగించే అలవాటును పరిచయం చేశారు.క్రమంగా, మార్పులు స్పష్టంగా కనిపించాయి. ప్రజలు సకాలంలో పరీక్షలు చేయించుకోవడం ప్రారంభించారు. జ్వరం వచ్చిన వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లారు. మలేరియా గొలుసు తెగడం మొదలైంది.
ఈరోజు అక్కడ పరిస్థితి ఏమిటంటే 2006లో 4,942 మంది రోగులు ఉండగా ఈ సంఖ్య 2025 నాటికి కేవలం 127కి పడిపోయింది. ఏపీఐ (API) 70.65 నుండి 1.39కి తగ్గింది. మలేరియా సంబంధిత మరణాలు , తీవ్రమైన కేసులు కూడా గణనీయంగా తగ్గాయి.
వ్యాధిని అదుపులోకి తెచ్చిన తర్వాత డాక్టర్ రామ్టెకే ఆసుపత్రి రూపాంతరీకరణ బాధ్యతను చేపట్టారు. ఆసుపత్రిని ఒక ఆదర్శ సంస్థగా మార్చడానికి ఆయన “కాయకల్ప” కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. ఆసుపత్రి ప్రాంగణ పరిశుభ్రత, వ్యర్థాల నిర్వహణ, అంటువ్యాధుల నియంత్రణ, మెరుగైన రోగి సౌకర్యాలు, పరిశుభ్రత,పర్యావరణ పరిరక్షణ వంటి రంగాలలో నిరంతర కృషి జరిగింది.ఒకప్పుడు రెండు గదుల గడ్డికప్పు భవనంలో పనిచేసిన ఈ ఆరోగ్య కేంద్రం, ఇప్పుడు సువ్యవస్థితమైన 30 పడకల ఆసుపత్రిగా రూపాంతరం చెందింది.
కాయకల్ప కార్యక్రమం కింద ఒక ఆసుపత్రిని 350కి పైగా పారామితులపై మూల్యాంకనం చేస్తారు. పరిశుభ్రత నుండి అంటువ్యాధుల నియంత్రణ వరకు, రోగికి కలిగే అనుభవం నుండి పరిపాలనా వ్యవస్థల వరకు అన్నీ ఇందులో భాగంగా ఉన్నాయి. అంతగఢ్ ఆసుపత్రి ఈ అన్ని అంశాలలో నిలకడగా మంచి పనితీరును కనబరుస్తోంది. గత ఐదేళ్లుగా ఇది బస్తర్ డివిజన్లో మొదటి స్థానంలో ఉంది. 2025లో ఇది ఛత్తీస్గఢ్లోని కమ్యూనిటీ ఆరోగ్య కేంద్రాలన్నింటిలో రెండవ స్థానంలో నిలిచింది.
ఒకే ప్రాంతంలో 23 సంవత్సరాలు పనిచేయడం అసాధారణమైన విషయం. ప్రత్యేకించి ఆ ప్రాంతం నక్సల్స్ ప్రభావితమై, గిరిజనులు అధికంగా ఉండి, వనరుల కొరతతో సతమతమవుతున్నప్పుడు. స్థానికులు డాక్టర్ రామ్టెకే కేవలం ఒక వైద్యుడు మాత్రమే కాదని, తమ కుటుంబ సభ్యుడిలాంటి వారని చెబుతారు. ఆయన వల్ల ఎంతో మంది పిల్లలు జన్మించి, ఇప్పుడు పెద్దవాళ్లయ్యారు. ఆయన తమ ప్రియమైన వారి ప్రాణాలను కాపాడినందున చాలా కుటుంబాలు ఆయనను దేవుడి రూపంగా భావిస్తాయి.
డాక్టర్ రామ్టెకే అభివృద్ధి చేసిన మలేరియా నియంత్రణ, ఆసుపత్రి నిర్వహణ నమూనాను ఛత్తీస్గఢ్ అంతటా అమలు చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సన్నాహాలు చేస్తోంది. అంతాగఢ్ వంటి కష్టతరమైన ప్రాంతంలో ఈ నమూనా విజయవంతమైతే రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవల నాణ్యతను పెంచగలదని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
అంతగఢ్ కథ కేవలం ఒక ఆసుపత్రికి సంబంధించినది కాదు. ఇది ఒక వైద్యుడు సమాజంలో నింపిన విశ్వాసం కథ. తుపాకులు, ఆయుధాల వార్తల నడుమ ఆరోగ్యం, సేవ, ఆశలకు చోటు కల్పించిన ఒక పరివర్తన కథ ఇది. ఒకప్పుడు నక్సలైట్ హింస, మలేరియాతో నిండిన ప్రాంతం ఇప్పుడు ఆరోగ్య సంరక్షణకు ఒక ఆదర్శంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ పరివర్తనకు కేంద్రబిందువు డాక్టర్ భేషజ్ కుమార్ రామ్టెకే. అంకితభావం, సహనం, సేవా స్ఫూర్తితో అత్యంత కష్టతరమైన భౌగోళిక ప్రాంతాన్ని కూడా మార్చవచ్చని ఆయన నిరూపించారు.
