రాజస్థాన్‌లోని బార్‌మేర్, జైసల్మేర్, బీకానేర్ ప్రాంతాల్లో తరతరాలుగా ఒంటె పాలు ప్రజల ఆహారంలో భాగంగా కొనసాగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా మాల్ధారి సమాజం ఒంటెల పెంపకాన్ని తమ సంప్రదాయ జీవన విధానంగా కొనసాగిస్తూ వస్తోంది. ఒకప్పుడు స్థానిక వినియోగానికే పరిమితమైన ఈ పాలు ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య చైతన్యం పెరగడంతో భారీ డిమాండ్‌ను సొంతం చేసుకుంటున్నాయి.

ఒంటె పాలలో ఏముంది?

బార్‌మేర్ ఆయుర్వేద శాఖ ఉప సంచాలకుడు డాక్టర్ రమేష్ ధన్దే తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఒంటె పాలలో విటమిన్-సి, కాల్షియం, ఐరన్, పొటాషియం, ప్రోటీన్లు అధికంగా ఉంటాయి. ఇతర పాలతో పోలిస్తే కొవ్వు శాతం తక్కువగా ఉండటంతో ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ చూపే వారు దీనిని ఎక్కువగా వినియోగిస్తున్నారు.

అంతేకాకుండా రోగనిరోధక శక్తిని పెంచడంలో, శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను అందించడంలో ఈ పాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రించడంలో కూడా ఒంటె పాలు ఉపయోగకరంగా ఉండొచ్చని కొన్ని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అందుకే మధుమేహ బాధితుల్లో కూడా వీటి వినియోగం క్రమంగా పెరుగుతోంది.

రాజస్థాన్‌లో ప్రసిద్ధి చెందిన ఒంటెల జాతులు:

రాజస్థాన్‌లో అనేక రకాల ఒంటెలు కనిపిస్తాయి. అందులో ముఖ్యంగా నాచ్నా (Nachna) మరియు గోమఠ్ (Gomath) జాతులు అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందాయి.

నాచ్నా జాతి – వేగంగా పరుగెత్తే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటంతో స్వారీకి అనుకూలంగా ఉంటుంది.

గోమఠ్ జాతి – వ్యవసాయ పనులు, బరువులు మోసేందుకు ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు.

వీటితో పాటు అల్వరీ, బార్‌మేరీ, బీకానేరీ, కచ్చీ, సింధు, మేవారీ, జైసల్మేరీ వంటి అనేక జాతులు కూడా రాజస్థాన్‌లో కనిపిస్తాయి.

ఒంటె పిల్ల పుడితే రూ.20 వేల ప్రోత్సాహకం:

దేశంలోనే అత్యధిక ఒంటెలు ఉన్న రాష్ట్రంగా రాజస్థాన్ గుర్తింపు పొందింది. ముఖ్యంగా జైసల్మేర్ జిల్లాలోనే దాదాపు 35 వేల ఒంటెలు ఉన్నట్లు అంచనా. అయితే కాలక్రమేణా ఒంటెల సంఖ్య తగ్గిపోతుండటంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టింది.

ఒంటెల సంరక్షణ, పెంపకాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు “ఉష్ట్ వికాస్ యోజన” పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. ఈ పథకం కింద ఒంటె పిల్ల పుట్టినప్పుడు పశుపాలకులకు రూ.20 వేల ఆర్థిక సహాయం అందజేస్తున్నారు. గతంలో ఈ మొత్తం రూ.10 వేలుగా ఉండగా, ప్రస్తుతం దానిని రెట్టింపు చేశారు. అంతేకాకుండా ఒంటెల సంఖ్య తగ్గిపోకుండా ఉండేందుకు రాష్ట్రం వెలుపల వాటి కొనుగోలు, అమ్మకాలు, రవాణాపై కూడా నియంత్రణలు విధించారు.

రైతులకు కొత్త ఆదాయ వనరు:

ఒంటె పాలకు పెరుగుతున్న డిమాండ్ కారణంగా ఇది ఇప్పుడు పశుపాలకులకు కొత్త ఆదాయ వనరుగా మారుతోంది. ఒకప్పుడు ఎడారి జీవనానికి మాత్రమే పరిమితమైన ఒంటెలు, నేడు పాల ఉత్పత్తుల ద్వారా లక్షల రూపాయల ఆదాయం తెచ్చిపెడుతున్నాయి. ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు, పోషక విలువలు, ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలు కలిసి ఒంటె పాలకు “వైట్ గోల్డ్” అనే ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొచ్చాయి. దీంతో రాజస్థాన్ ఎడారి ప్రాంతాల్లో ఒంటెల పెంపకం మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటూ, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త ఊపునిస్తోంది.