సుప్రీంకోర్టు భారతదేశంలో ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్న వరకట్న (Dowry) సమస్యపై తీవ్రమైన వ్యాఖ్యలు చేసింది. మే 29, 2026న జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఉజ్జ్వల్ భుయాన్ ధర్మాసనం ఒక కేసును విచారిస్తూ, “అబ్బాయిలు పెళ్లి చేసుకుని ఆ తర్వాత భార్యలను, వారి కుటుంబాలను అవమానించడం ఎందుకు? భార్య, ఆమె కుటుంబం అవమానాలు ఎదుర్కోకూడదనే సందేశం వెళ్లాలి” అని అన్నారు.
ఈ వ్యాఖ్యలు 2010లో ఛత్తీస్గఢ్లో జరిగిన ఒక వరకట్న మరణ కేసుతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ కేసులో భర్త తాలూకు కుటుంబ సభ్యులు వరకట్నం కోసం వేధింపులు చేశారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. భార్య తన వివాహం తర్వాత ఏడేళ్లలోనే తన ఇంట్లో ఉరి వేసుకొని చనిపోయింది. ప్రాసిక్యూషన్ ప్రకారం, ఆమె.. అదనపు కట్నంగా నగదు, కారు వంటివి తేవాలనే డిమాండ్లు అత్తారింటి నుంచి ఎదురయ్యాయి.
కేసు వివరాలు:
ట్రయల్ కోర్టు ఈ మరణాన్ని అసహజమైనదిగా పరిగణించి, వివాహం తర్వాత ఏడేళ్లలో జరిగినందున వరకట్న మరణం (Dowry Death) అని అనుమానించింది. భర్త కుటుంబ సభ్యులకు IPC సెక్షన్ 304B (వరకట్న మరణం), 306 (ఆత్మహత్యకు ప్రేరేపణ), 498A (క్రూరత్వం) కింద కింది కోర్టు శిక్షలు విధించింది. ఛత్తీస్గఢ్ హైకోర్టు కూడా ఈ శిక్షలను సమర్థించింది. ఇప్పుడు భర్త చిన్న సోదరుడు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించాడు.
సుప్రీంకోర్టు ఈ అప్పీల్ను తిరస్కరించింది. జస్టిస్ నాగరత్న “మీరు.. 498A మాత్రమే వచ్చింది, మూడేళ్ల శిక్ష మాత్రమే పడింది అని సంతోషించాలి” అని వ్యాఖ్యానించారు. ఇది వరకట్న సమస్యపై సమాజానికి బలమైన సందేశం ఇస్తుంది. భారతదేశంలో వరకట్నం, అదనపు కట్న వేధింపులు ఇప్పటికీ తీవ్ర సమస్యగా మిగిలి ఉన్నాయని ఈ కేసు చూపిస్తోంది.
వరకట్న నిషేధ చట్టం 1961 నుంచి అమలులో ఉన్నప్పటికీ, సమాజంలో ఇది లోతుగా పాతుకుపోయింది. ఎంతోమంది మహిళలు వరకట్న డిమాండ్లు, వేధింపుల కారణంగా ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్నారు లేదా వారిపై హత్య జరుగుతోంది. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) డేటా ప్రకారం, వరకట్న సంబంధిత కేసులు భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి. ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాల్లో ఇవి తీవ్రంగా ఉన్నాయి.
సుప్రీంకోర్టు ఇటీవలి తీర్పుల్లో కూడా వరకట్నాన్ని “క్రాస్-కల్చరల్ ఈవిల్”గా అభివర్ణించింది. మహిళల హక్కులు, సమానత్వం కోసం విద్యా వ్యవస్థలో మార్పులు తీసుకురావాలని సూచించింది. పెళ్లి అనేది సమాన భాగస్వామ్యం కావాలనీ, ఒకరు మరొకరికి లోబడి ఉండాలన్న భావనను వరకట్నం ప్రోత్సహిస్తోందని హెచ్చరించింది.
ఈ సమస్య మహిళల మానసిక ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. అనేక కుటుంబాలు ఆర్థిక ఇబ్బందులు పడుతున్నాయి. వరకట్న డిమాండ్లు తీర్చలేకపోతే భార్యను “డీమ్డ్ మైడ్”గా చూడడం, ఇంటి పనుల్లో బాధపెట్టడం సాధారణమవుతోంది. కొంతమంది చిత్రహింసలు పెడుతున్నారు. ఇటీవలి ఘటనల్లో బెంగళూరు, ఢిల్లీలో వరకట్న వేధింపుల కారణంగా యువతులు ఆత్మహత్య చేసుకున్న సంఘటనలు రిపోర్ట్ అయ్యాయి.
సుప్రీంకోర్టు ఈ వ్యాఖ్యల ద్వారా సమాజానికి బలమైన సందేశం ఇచ్చింది. పెళ్లి అనేది ప్రేమ, గౌరవం ఆధారంగా ఉండాలి, ఆస్తి లావాదేవీ కాకూడదు. భర్త కుటుంబాలు భార్యను గౌరవించాలి, ఆమె కుటుంబంతో మంచి సంబంధాలు నిర్వహించాలి.
చట్టపరమైన అంశాలు:
IPC సెక్షన్ 498A కింద వరకట్న వేధింపులకు శిక్షలు ఉన్నాయి. దహేజ్ ప్రొహిబిషన్ యాక్ట్ కూడా ఇస్తీమాలు, డిమాండ్లను నిషేధిస్తుంది. అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ చట్టాల దుర్వినియోగం జరుగుతుందని కూడా కోర్టులు గమనించాయి. సుప్రీంకోర్టు ఇటీవలి తీర్పుల్లో నిరపరాధులైన కుటుంబ సభ్యులను రక్షించడానికి కూడా సూచనలు చేసింది.
మహిళల సాధికారత:
విద్య, ఉపాధి ద్వారా మహిళలు స్వావలంబన అవ్వాలి. ప్రభుత్వాలు అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. పెళ్లి ముందు కౌన్సెలింగ్, దహేజ్ వ్యతిరేక ప్రచారం అవసరం. యువత, యువకులు సమానత్వ భావనతో పెళ్లి చేసుకోవాలి.
ఈ తాజా సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యలు దహేజ్ సమస్యను మళ్లీ హైలైట్ చేశాయి. ఇది కేవలం చట్టపరమైన సమస్య కాదు, సామాజిక, సాంస్కృతిక సమస్య. ప్రతి కుటుంబం, సమాజం దీనిని ఎదుర్కోవాలి. మహిళలు భయపడకుండా వేధింపులపై పోలీసులకు కంప్లైంట్ ఇవ్వాలి. కుటుంబాలు గౌరవం, ప్రేమకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
ఛత్తీస్గఢ్ కేసు దహేజ్ వేధింపుల ఫలితాలను చూపిస్తోంది. ఒక యువతి జీవితం కోల్పోవడం, కుటుంబాలు విచ్ఛిన్నమవడం దీని పర్యవసానాలు. సుప్రీంకోర్టు ఈ విషయంలో బలమైన స్టాండ్ తీసుకోవడం స్వాగతించదగ్గ విషయం. ఇలాంటి తీర్పులు సమాజంలో మార్పు తీసుకురావాలి.
