1975 జూన్ 25న దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించిన విషయాన్ని గుర్తు చేసిన ప్రధాని, అది భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో అత్యంత చీకటి అధ్యాయాల్లో ఒకటిగా నిలిచిందన్నారు. ఆ సమయంలో పౌరుల ప్రాథమిక స్వేచ్ఛలు నిలిపివేశారని, భావప్రకటన స్వేచ్ఛపై కఠినమైన ఆంక్షలు విధించారని ఆయన తెలిపారు. అంతేకాకుండా రాజకీయ నాయకులు, పాత్రికేయులు, సామాజిక కార్యకర్తలు పెద్ద సంఖ్యలో అరెస్టులకు గురయ్యారని, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు పునాదిగా ఉన్న అనేక సంస్థలపై ఒత్తిడి పెరిగిందని పేర్కొన్నారు.
అయితే అదే సమయంలో ప్రజాస్వామ్య విలువలను కాపాడేందుకు పోరాడిన వేలాది మంది భారతీయుల ధైర్యసాహసాలు కూడా దేశ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచాయని మోదీ అన్నారు. అధికారానికి వ్యతిరేకంగా స్వరం వినిపించేందుకు వెనుకాడని పౌరులు, రాజ్యాంగ విలువలను పరిరక్షించేందుకు కట్టుబడి నిలిచిన వ్యక్తులు, సంస్థలు, ఉద్యమకారులందరికీ ఆయన నివాళులు అర్పించారు. మౌనంగా ఉండటానికి నిరాకరించి ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడేందుకు చేసిన వారి త్యాగాలు నేటి తరాలకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తాయని చెప్పారు.
సామాజిక మాధ్యమ వేదిక ‘ఎక్స్’లో చేసిన తన పోస్టులో, రాజ్యాంగం అనేది కేవలం ఒక చట్టపరమైన పత్రం మాత్రమే కాదని, అది 140 కోట్ల మంది భారతీయుల ఆకాంక్షలు, హక్కులు, బాధ్యతలు, దేశ భవిష్యత్తుకు ప్రతీక అని ప్రధాని పేర్కొన్నారు. రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడటం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత అని ఆయన అన్నారు. “రాజ్యాంగం పట్ల మన సమిష్టి నిబద్ధతను మళ్లీ పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము. న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం వంటి రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని ఆచరిస్తూ ముందుకు సాగే భారతదేశాన్ని నిర్మించేందుకు కట్టుబడి ఉన్నాము” అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
Today, we pay homage to all those who steadfastly defended democratic values during one of the darkest chapters in India’s history, the Emergency.
The Emergency was a direct assault on our Constitution. It witnessed the suspension of civil liberties, curbs on freedom of…
— Narendra Modi (@narendramodi) June 25, 2026
భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి 1975 జూన్ 25 నుంచి 1977 మార్చి 21 వరకు అమల్లో ఉంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 352 కింద దీనిని ప్రకటించారు. దేశ భద్రత, అంతర్గత పరిస్థితులను కారణంగా చూపుతూ ఆ సమయంలో ఈ నిర్ణయం తీసుకోబడినప్పటికీ, అనంతర కాలంలో ఇది ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిన ఘటనగా చరిత్రలో నమోదైంది. ప్రస్తుతం కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 25ను ‘సంవిధాన హత్యా దివస్’ (రాజ్యాంగ హత్య దినం)గా నిర్వహిస్తోంది. ఈ నిర్ణయానికి సంబంధించిన గెజిట్ నోటిఫికేషన్లో, 1975లో అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించిన తర్వాత అప్పటి ప్రభుత్వం అధికార దుర్వినియోగానికి పాల్పడిందని, ప్రజలు అనేక రకాల నిర్బంధాలు మరియు దమనకాండను ఎదుర్కొన్నారని పేర్కొంది.
ఈ సందర్భంగా చేసిన మరో సోషల్ మీడియా పోస్టులో ప్రధాని మోదీ, ‘సంవిధాన హత్యా దివస్’ భారత ప్రజాస్వామ్యం అణచివేయబడిన ఆ చీకటి కాలాన్ని గుర్తు చేసే రోజుగా నిలుస్తుందని అన్నారు. ప్రజాస్వామ్యం, రాజ్యాంగం మరియు పౌరుల హక్కులను రక్షించేందుకు ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలనే సందేశాన్ని ఈ రోజు అందిస్తుందని పేర్కొన్నారు. అత్యవసర పరిస్థితిని వ్యతిరేకిస్తూ పోరాడిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఆయన గౌరవపూర్వకంగా నమస్కరించారు.
చరిత్రను పరిశీలిస్తే, అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించబడిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారాలు గణనీయంగా పెరిగాయి. కార్యనిర్వాహక వర్గానికి అధిక అధికారాలు లభించడంతో నిర్ణయాధికారం మరింత కేంద్రీకృతమైంది. దీనితో పాటు రాజ్యాంగం కల్పించిన కొన్ని రక్షణలు తాత్కాలికంగా నిలిపివేయబడ్డాయి. ఆ కాలంలో పత్రికలపై కఠినమైన సెన్సార్ విధించబడింది. వార్తాపత్రికలు, మీడియా సంస్థలు ప్రచురించే సమాచారంపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ పెరిగింది. ప్రజలకు చేరే సమాచారం కూడా అధికార యంత్రాంగం పర్యవేక్షణలో ఉండేది. భావప్రకటన స్వేచ్ఛకు ఇది ఒక పెద్ద సవాలుగా మారిందని చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు.
అత్యవసర పరిస్థితి సమయంలో పార్లమెంట్ పలు రాజ్యాంగ సవరణలను ఆమోదించింది. వీటిలో కొన్ని న్యాయ సమీక్ష అధికారాలను మరియు ఇతర రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థల నియంత్రణ వ్యవస్థలను బలహీనపరిచాయని విమర్శలు వచ్చాయి. అదే సమయంలో అమలు చేసిన బలవంతపు కుటుంబ నియంత్రణ కార్యక్రమాలు, ముఖ్యంగా వంధ్యీకరణ ప్రచారం, ఆ కాలంలోని అత్యంత వివాదాస్పద అంశాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. చివరకు 1977లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల తర్వాత దేశ రాజకీయ పరిస్థితుల్లో కీలక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ప్రజల తీర్పు అనంతరం అత్యవసర పరిస్థితిని అధికారికంగా ఎత్తివేశారు. 1977 మార్చి 21న ఎమర్జెన్సీ ముగియడంతో భారత ప్రజాస్వామ్యం తిరిగి సాధారణ పరిస్థితులకు చేరుకుంది. అయితే ఆ కాలం దేశ చరిత్రలో ప్రజాస్వామ్య విలువల ప్రాముఖ్యతను గుర్తు చేసే ఒక కీలక పాఠంగా ఇప్పటికీ నిలిచి ఉంది.
