విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఇరు దేశాల మధ్య కొనసాగుతున్న అన్ని రంగాల సహకారాన్ని సమీక్షించడంతో పాటు, ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ అంశాలపై పరస్పర అభిప్రాయాలను పంచుకోనున్నారు. అలాగే భవిష్యత్లో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసే కొత్త మార్గాలపై కూడా చర్చలు జరగనున్నాయి.
ఈ పర్యటనలో జపాన్ ప్రధాని సనాయే తకైచి భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో ప్రత్యేకంగా సమావేశం కానున్నారు. ఇరు నాయకులు ఇంధనం, పెట్టుబడులు, ఆర్థికాభివృద్ధి, ఆధునిక సాంకేతిక రంగాలు, సరఫరా గొలుసు భద్రత (Supply Chains), సముద్ర భద్రత వంటి కీలక అంశాలపై విస్తృతంగా చర్చించనున్నారు. ముఖ్యంగా జపాన్ రూపొందించిన ఫ్రీ అండ్ ఓపెన్ ఇండో-పసిఫిక్ (FOIP) విధానానికి సంబంధించిన తాజా రూపురేఖలను కూడా తకైచి వివరించనున్నారు. ఈ విధానం ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో స్వేచ్ఛాయుత వాణిజ్యం, సముద్ర భద్రతను బలోపేతం చేయడంతో పాటు ఆర్థిక ఒత్తిడులను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని పెంచడంపై దృష్టి సారిస్తోంది.
ఇరు దేశాల మధ్య 2025 ఆగస్టులో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ జపాన్ పర్యటన సందర్భంగా ప్రకటించిన “జపాన్–ఇండియా జాయింట్ విజన్ ఫర్ ది నెక్స్ట్ డెకేడ్” అమలు పురోగతిని కూడా ఈ సమావేశంలో సమీక్షించనున్నారు. ఈ దీర్ఘకాలిక కార్యాచరణ ప్రణాళిక ప్రకారం వచ్చే పదేళ్లలో భారత్లో 10 ట్రిలియన్ యెన్ల పెట్టుబడులు పెట్టాలని జపాన్ లక్ష్యంగా ప్రకటించింది. భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు వేగంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో ఈ పెట్టుబడులు ఇరు దేశాల ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తాయని భావిస్తున్నారు.
సనాయే తకైచి పర్యటనలో జపాన్కు చెందిన దాదాపు 50 మంది ప్రముఖ వ్యాపారవేత్తలు, పారిశ్రామిక రంగ ప్రతినిధులు కూడా పాల్గొననున్నారు. ఈ సందర్భంగా కృత్రిమ మేధస్సు (AI), బ్యాటరీల తయారీ, కీలక ఖనిజాలు (Critical Minerals) వంటి భవిష్యత్ సాంకేతిక రంగాలకు సంబంధించిన పలు అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs), సంయుక్త ప్రకటనలు కుదిరే అవకాశం ఉందని సమాచారం.
భారత్–జపాన్ సంబంధాలకు చారిత్రక నేపథ్యం కూడా ఎంతో బలంగా ఉంది. క్రీస్తుశకం 6వ శతాబ్దంలో బౌద్ధమతం జపాన్కు చేరడంతో ఇరు దేశాల మధ్య సాంస్కృతిక సంబంధాలు ప్రారంభమయ్యాయి. అనంతరం 1952లో శాంతి ఒప్పందం ద్వారా అధికారిక దౌత్య సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమయంలో నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్, ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్కు జపాన్ అందించిన మద్దతు కూడా ఈ బంధానికి ప్రత్యేక గుర్తింపుగా నిలిచింది.
శీతయుద్ధ కాలంలో కొంత పరిమితంగా ఉన్న సంబంధాలు 1980ల తర్వాత భారత్ అమలు చేసిన “లుక్ ఈస్ట్ పాలసీ”తో కొత్త దశలోకి ప్రవేశించాయి. 1998 పోఖ్రాన్ అణు పరీక్షల అనంతరం జపాన్ ఆంక్షలు విధించినప్పటికీ, కొద్ది కాలానికే ఇరు దేశాలు మళ్లీ సన్నిహిత భాగస్వాములుగా మారాయి. 2000 నుంచి వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశాలు ప్రారంభం కాగా, 2014లో ఈ సంబంధాలు “ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక మరియు గ్లోబల్ భాగస్వామ్యం” స్థాయికి చేరాయి. ప్రస్తుతం భారత్, జపాన్, అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా సభ్యులుగా ఉన్న క్వాడ్ (QUAD) వేదిక ద్వారా ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో నియమాధారిత వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంలో కలిసి పనిచేస్తున్నాయి.
ఆర్థిక పరంగా కూడా ఈ భాగస్వామ్యం ఎంతో కీలకం. జపాన్ ప్రస్తుతం భారత్కు అతిపెద్ద అధికారిక అభివృద్ధి సహాయం (ODA) అందించే దేశాల్లో ఒకటి. ఢిల్లీ మెట్రో, ముంబై–అహ్మదాబాద్ బుల్లెట్ రైలు వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రాజెక్టులు జపాన్ సహకారంతోనే అమలవుతున్నాయి. స్మార్ట్ సిటీలు, హైస్పీడ్ రైలు, రహదారులు, నౌకాశ్రయాలు, ఈశాన్య భారత అభివృద్ధి వంటి రంగాల్లో కూడా జపాన్ కీలక పెట్టుబడులు పెడుతోంది. ప్రస్తుతం ఇరు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 22 నుంచి 27 బిలియన్ డాలర్ల మధ్య కొనసాగుతోంది. సెమీకండక్టర్లు, స్వచ్ఛ ఇంధనం, డిజిటల్ టెక్నాలజీ, ఆరోగ్య రంగాల్లో సహకారం వేగంగా విస్తరిస్తోంది.
అయితే కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. వాణిజ్య అసమతుల్యత, జపాన్లోని కఠిన నాణ్యత ప్రమాణాలు, సుంక అవరోధాలు, భారత్లో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో జాప్యం వంటి అంశాలు పెట్టుబడులపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. అలాగే రష్యాతో భారత్ సంబంధాలు, అమెరికా కేంద్రిత జపాన్ విదేశాంగ విధానం, ప్రాంతీయ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతల్లో ఉన్న తేడాలు కూడా కొన్నిసార్లు సవాళ్లుగా నిలుస్తాయి. అయినప్పటికీ ఇరు దేశాల మధ్య పరస్పర విశ్వాసం, వ్యూహాత్మక అవసరాలు, ఆర్థిక అవకాశాలు ఈ భాగస్వామ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తున్నాయి. జూలై 1 నుంచి 3 వరకు జరిగే ఈ 16వ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం ఇరు దేశాల సంబంధాలను మరో ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లే కీలక వేదికగా మారే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
