ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం, న్యాయమూర్తులు జోయ్‌మాలా బగ్చి, విపుల్ ఎం పంచోలితో కలిసి ఈ తీర్పు వెలువరించింది. బిహార్ సహా పలు రాష్ట్రాల్లో చేపట్టిన SIR ప్రక్రియ చట్టబద్ధతను సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్లపై విచారణ అనంతరం కోర్టు ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.

తీర్పు వెలువరిస్తూ కోర్టు నాలుగు ప్రధాన అంశాలను పరిశీలించినట్లు తెలిపింది. ఎన్నికల కమిషన్‌కు ఈ తరహా సవరణ చేపట్టే అధికారం ఉందా? ఈ ప్రక్రియ చట్టపరంగా సముచితమా? ప్రజాప్రతినిధుల చట్టం-1950కు విరుద్ధమా? ఓటరు జాబితాల్లో చేర్పు కోసం పౌరసత్వాన్ని పరిశీలించే హక్కు కమిషన్‌కు ఉందా? వంటి అంశాలపై ధర్మాసనం పరిశీలన జరిపింది.

చివరకు ఎన్నికల కమిషన్ చర్యలు రాజ్యాంగబద్ధంగానే ఉన్నాయని సుప్రీంకోర్టు తేల్చింది. స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత ఎన్నికల నిర్వహణకు ఈ ప్రక్రియ దోహదపడుతుందని పేర్కొంది. ఓటరు జాబితాల్లో ఖచ్చితత్వం, సంపూర్ణత, విశ్వసనీయతను కాపాడడమే ఈ చర్యల లక్ష్యమని కోర్టు అభిప్రాయపడింది.

ఎన్నికల కమిషన్ తీసుకున్న చర్యలు అతిగా లేవని, అవి యాదృచ్ఛికంగా కూడా కనిపించడం లేదని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. ఓటర్ల పేర్లు అన్యాయంగా తొలగించబడకుండా తగిన రక్షణ చర్యలు కూడా అమల్లో ఉన్నాయని స్పష్టం చేసింది.

ఈ కేసులో పిటిషనర్లు SIR ప్రక్రియను “ఎన్‌ఆర్‌సీ తరహా చర్య”గా అభివర్ణించారు. ముఖ్యంగా బిహార్‌లో సుమారు 65 లక్షల పేర్లు డ్రాఫ్ట్ ఓటరు జాబితా నుంచి తొలగించడాన్ని వారు ప్రశ్నించారు. ఎన్నికల కమిషన్‌కు పౌరసత్వ నిర్ధారణ చేసే అధికారం లేదని, అది కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని అంశమని వాదించారు.

అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రాటిక్ రీఫార్మ్స్ (ADR) తరఫున హాజరైన సీనియర్ న్యాయవాది ప్రశాంత్ భూషణ్ కూడా ఈ ప్రక్రియ కాలపరిమితి, లక్షలాది ఓటర్లను మరణించినవారిగా లేదా వేరే ప్రాంతాలకు మారినవారిగా గుర్తించిన విధానంపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు.

అయితే ఎన్నికల కమిషన్ మాత్రం ఆధార్ కార్డు లేదా ఓటరు ఐడీ ఒక్కటే పౌరసత్వానికి తుది ఆధారంగా పరిగణించలేమని వాదించింది. 2002 లేదా 2003 ఓటరు జాబితాల్లో పేర్లు లేని వారు తమ పూర్వీకుల అనుబంధాన్ని నిరూపించాల్సి ఉంటుందని SIR నోటిఫికేషన్‌లో పేర్కొంది.

ఈ ప్రక్రియలో ఎన్నికల కమిషన్‌కు స్వతంత్ర నిర్ణయాధికారం ఉన్నప్పటికీ, అది పరిమితులలోనే ఉండాలని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఎన్నికల విశ్వసనీయతను కాపాడే లక్ష్యంతోనే పత్రాల ధృవీకరణ విధానం ఉండాలని కోర్టు అభిప్రాయపడింది.