అయితే, అరబ్ దేశాలకు ఇందిరా గాంధీ అందించిన ఈ ఏకపక్ష మద్దతు చివరికి భారతదేశానికి ఆశించిన ప్రయోజనాలను అందించలేకపోయిందని విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు. ఎందుకంటే, భారత్ అరబ్ దేశాలకు మద్దతు ఇచ్చినప్పటికీ, చమురు ఎగుమతి దేశాల సంస్థ (OPEC) ముడి చమురు ధరలను సుమారు 300 శాతం పెంచింది. ఈ నిర్ణయం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్రమైన ప్రభావం చూపింది.
యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత కూడా భారత్ తన విధానంలో మార్పు చేయలేదు. 1974లో ఐక్యరాజ్యసమితిలో (UN) పాలస్తీనా విమోచన సంస్థ (PLO)కు పరిశీలక (Observer) హోదా కల్పించేందుకు భారత్ మద్దతు తెలిపింది.
1975లో పీఎల్వోకు అధికారిక దౌత్య గుర్తింపు ఇచ్చిన తొలి అరబ్ేతర దేశంగా భారత్ నిలిచింది. న్యూఢిల్లీలో పీఎల్వో కార్యాలయం ఏర్పాటు చేసుకునేందుకు అనుమతి ఇచ్చింది. జియోనిజాన్ని (Zionism) జాత్యహంకారంతో సమానంగా పేర్కొన్న ఐక్యరాజ్యసమితి తీర్మానానికి కూడా భారత్ అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. ఈ చర్యలన్నీ అరబ్ దేశాలతో మంచి సంబంధాలను కొనసాగించాలనే ఉద్దేశంతో తీసుకున్నవిగా అప్పట్లో భావించబడ్డాయి.
అయితే ఈ విధానాల ఫలితాలను విధాన నిర్ణేతలు కాకుండా సాధారణ భారతీయులే భరించాల్సి వచ్చిందని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. దాని కారణంగా దేశంలో ద్రవ్యోల్బణం భారీగా పెరిగింది.
నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు విపరీతంగా పెరిగాయి. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరగడంతో రవాణా ఖర్చులు అధికమయ్యాయి. విద్యుత్ ఉత్పత్తి వ్యయం పెరిగింది. కుటుంబాల నెలవారీ బడ్జెట్లపై అదనపు భారం పడింది.
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంది. ఈ సంఘటన నుంచి లభించిన ప్రధాన పాఠం ఏమిటంటే, అంతర్జాతీయ దౌత్యంలో కేవలం సిద్ధాంతపరమైన విధేయత కంటే వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు, చర్చా సామర్థ్యం మరియు జాతీయ ప్రయోజనాలే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత పొందుతాయనేది.
2026లో ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగి, హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) సంక్షోభం తలెత్తిన సమయంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ “ఇండియా ఫస్ట్” విధానాన్ని అనుసరించారని కేంద్ర వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ సందర్భంలో భారత్ ఏ దేశం పక్షానా నిలవకుండా, శాంతి, చర్చలు, ఉద్రిక్తతల తగ్గింపు (De-escalation), స్థిరత్వం వంటి అంశాలకు మద్దతు ఇచ్చింది. అదే సమయంలో భారత జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు చర్యలు తీసుకుంది.
సంక్షోభం ప్రభావం భారత వినియోగదారులపై పడకముందే ప్రభుత్వం పలు చర్యలు చేపట్టినట్లు పేర్కొంటున్నారు. 40కు పైగా దేశాల నుంచి ముడి చమురు దిగుమతులను విస్తరించింది. హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఆధారపడని ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలను అభివృద్ధి చేసింది. వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను బలోపేతం చేసింది. విశ్వసనీయ భాగస్వామ్య దేశాలతో సమన్వయం పెంచింది. దేశీయ రిఫైనరీలు పూర్తి సామర్థ్యంతో పనిచేసేలా చర్యలు తీసుకుంది. యూఏఈతో కీలక ఒప్పందం చేసుకున్నాం. ఈ నేపథ్యంలో ప్రధానమంత్రి మోదీ యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE)తో చమురు భద్రతకు సంబంధించిన కీలక చర్చలు జరిపినట్లు సమాచారం.
యుద్ధ పరిస్థితులు కొనసాగుతున్న సమయంలోనే అబుదాబి నేషనల్ ఆయిల్ కంపెనీ (ADNOC)తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుని, భారత వ్యూహాత్మక పెట్రోలియం నిల్వలను 30 మిలియన్ బ్యారెళ్ల మేర బలోపేతం చేసే చర్యలు చేపట్టినట్లు పేర్కొంటున్నారు.
ఘర్షణ కొనసాగుతున్నప్పటికీ, భారత్ పశ్చిమాసియా దేశాలతో పాటు అన్ని పక్షాలతో దౌత్య, వాణిజ్య సంబంధాలను కొనసాగించింది.
సముద్ర రవాణా భద్రతను కాపాడటం
ఇంధన సరఫరాల్లో అంతరాయం రాకుండా చూడటం
విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల భద్రతను నిర్ధారించడం
వాణిజ్య కార్యకలాపాలను కొనసాగించడం
ఇంధన కొరత రాకుండా చర్యలు
మోదీ ప్రభుత్వం భారత రిఫైనరీలు అధిక సామర్థ్యంతో పనిచేసేలా చూసింది. దీంతో దేశంలో పెట్రోల్
డీజిల్, ఎల్పీజీ (LPG), విమాన ఇంధనం (ATF) ఇతర కీలక ఇంధనాల సరఫరాలో ఎలాంటి కొరత తలెత్తకుండా చర్యలు తీసుకున్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. అంతేకాకుండా ప్రపంచ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరల పెరుగుదల ప్రభావం పూర్తిగా భారత ప్రజలపై పడకుండా నియంత్రించేందుకు కూడా చర్యలు చేపట్టినట్లు కేంద్ర వర్గాలు వెల్లడించాయి.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ విదేశాంగ విధానంలో ప్రధాన అంశంగా వ్యూహాత్మక సమతుల్యత (Strategic Balance) కొనసాగుతోందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. భారత్ను ఏ ఒక్క దేశం లేదా కూటమికి పరిమితం చేయకుండా, జాతీయ ప్రయోజనాలను అత్యున్నత స్థాయిలో ఉంచే విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. ఈ విధానం ద్వారా ప్రపంచ రాజకీయాల్లో మారుతున్న పరిస్థితులకు అనుగుణంగా భారత్ స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకుంటూ, దేశ ప్రయోజనాలను ముందుంచే దిశగా అడుగులు వేస్తోందని కేంద్ర వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి.
