2026 జూన్ 23న ఆసియా మార్కెట్లలోని టెక్ , కృత్రిమ మేధస్సు (AI) సంబంధిత షేర్లలో భారీగా లాభాల స్వీకరణ (profit-booking) కనిపించింది. ఈ అమ్మకాల ఒత్తిడి ప్రభావం దక్షిణ కొరియా మార్కెట్‌పై తీవ్రంగా పడింది. దీంతో ఆ మార్కెట్ వేగంగా పతనమైంది. ఆ దేశపు ప్రధాన సూచీ అయిన ‘కోస్పీ’ (KOSPI) ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్ సమయంలో 8 శాతానికి పైగా కుప్పకూలింది. ఒక దశలో ఈ పతనం దాదాపు 10 శాతానికి చేరుకుంది. ఈ భారీ పతనం కారణంగానే అక్కడి అతిపెద్ద చిప్ తయారీ సంస్థలలో ఒకటైన SK Hynix షేర్లు 11.5 శాతానికి పైగా పడిపోగా, పరిశ్రమ దిగ్గజం Samsung Electronics షేర్లు సుమారు 8.7 శాతం తగ్గాయి.

పరిస్థితి అదుపు తప్పి KOSPI సూచీ 8 శాతం పడిపోయినప్పుడు, కొరియన్ ఎక్స్ఛేంజ్ స్థానిక కాలమానం ప్రకారం మధ్యాహ్నం సుమారు 2:33 గంటలకు 20 నిమిషాల పాటు ట్రేడింగ్‌ను పూర్తిగా నిలిపివేసింది. స్టాక్ మార్కెట్ పరిభాషలో దీనిని “సర్క్యూట్ బ్రేకర్ యాక్టివేషన్” అని అంటారు. దక్షిణ కొరియా మార్కెట్‌లో సంభవించిన ఈ పతనం ప్రభావం, భారత్‌తో సహా ఇతర ఆసియా మార్కెట్లపై కూడా ఈ రోజు కనిపించింది.

దీన్ని చాలా సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. మీ ఇంటి విద్యుత్ ప్యానెల్‌లోని సర్క్యూట్ బ్రేకర్ (MCB) షార్ట్ సర్క్యూట్ సమయంలో విద్యుత్ సరఫరాను నిలిపివేసి అగ్ని ప్రమాదాన్ని ఎలా నివారిస్తుందో అలాగే స్టాక్ మార్కెట్ సర్క్యూట్ బ్రేకర్ కూడా మొత్తం మార్కెట్ కుప్పకూలకుండా కాపాడుతుంది. భయాందోళనలతో కూడిన అమ్మకాలు (panic selling) వేగంగా పెరిగి, సూచీ (index) ఒక నిర్దిష్ట పరిమితిని దాటి పడిపోయినప్పుడు, స్టాక్ మార్కెట్ లావాదేవీలు కొంతకాలం పాటు పూర్తిగా నిలిపివేయబడతాయి.

మొదటి కారణం ‘విశ్రాంతి కాలం’. మార్కెట్ 8% లేదా 10% పడిపోయినప్పుడు, పెట్టుబడిదారులలో భయాందోళన వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. 20–30 నిమిషాల పాటు ట్రేడింగ్‌ను నిలిపివేయడం వల్ల పెట్టుబడిదారులకు ఆలోచించుకోవడానికి, శాంతించడానికి సమయం లభిస్తుంది. తద్వారా వారు భయాందోళనతో నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా నివారించవచ్చు. మూడవ ప్రయోజనం ఏమిటంటే ఈ విరామం నియంత్రణ సంస్థలకు , పెట్టుబడిదారులకు క్షీణత వెనుక ఉన్న అసలు కారణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి , ఆ భయం సమర్థనీయమైనదా లేదా కేవలం పుకారా అని నిర్ధారించుకోవడానికి అవకాశాన్ని ఇస్తుంది.

దక్షిణ కొరియాలో 8%, 15% , 20% మేర పతనం సంభవించినప్పుడు అమల్లోకి వచ్చే మూడు స్థాయిల ‘సర్క్యూట్ బ్రేకర్లు’ ఉన్నాయన్న విషయాన్ని గమనించాలి. ఈ రోజు మొదటి స్థాయి అయిన 8% పతనం నమోదైన వెంటనే మార్కెట్ కార్యకలాపాలు 20 నిమిషాల పాటు నిలిపివేయబడ్డాయి.

ఈ రోజు ఉదయం అక్కడ ‘సైడ్‌కార్’ యంత్రాంగం కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించింది. సర్క్యూట్ బ్రేకర్ లాగా, సైడ్‌కార్ అనేది స్టాక్ మార్కెట్‌లోని ఒక భద్రతా యంత్రాంగం. మార్కెట్‌లో అకస్మాత్తుగా, తీవ్రమైన అస్థిరత ఏర్పడినప్పుడు, పెద్ద సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులు (విదేశీ నిధులు లేదా బ్యాంకుల వంటివి) వేగంగా ప్రోగ్రామ్ లేదా అల్గారిథమిక్ ట్రేడింగ్‌లో పాల్గొంటారు. ఇది మార్కెట్ కుప్పకూలే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.

ఇలాంటి పరిస్థితిలో మార్కెట్‌ను స్థిరీకరించడానికి ‘సైడ్‌కార్’ నియమాన్ని అమలు చేస్తారు. ఈ నియమం ప్రకారం ప్రోగ్రామ్ ట్రేడింగ్‌ను నిలిపివేస్తారు. ప్రత్యేకంగా పెద్ద పెట్టుబడిదారుల ఆటోమేటెడ్ లేదా అల్గారిథమిక్ ట్రేడింగ్‌ను ఒక నిర్దిష్ట కాలం పాటు నిలిపివేస్తారు లేదా నెమ్మదింపజేస్తారు. ఇది సాధారణ పెట్టుబడిదారులకు స్థిమితపడి, సమాచారంతో కూడిన నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశాన్ని ఇస్తుంది. ఈరోజు కోస్పి (KOSPI)లో ఆటోమేటెడ్ ప్రోగ్రామ్ ట్రేడింగ్‌ను కేవలం ఐదు నిమిషాల పాటు నిలిపివేశారు.