Last Updated:
మందుల ధరల్లో ఇంత భారీ వ్యత్యాసం ఎందుకు ఉంటోందని సుప్రీంకోర్టు కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది. అంతేకాదు 16 శాతం రిటైలర్ మార్జిన్, ఆస్పత్రుల ఇన్హౌస్ ఫార్మసీలు, ఆయుష్మాన్ భారత్ పథకం కింద ఖర్చవుతున్న ప్రజాధనం వంటి అంశాలపైనా ధర్మాసనం ప్రశ్నలు సంధించింది. అసలు కోర్టు ఏం ప్రశ్నించింది?
ఔషధాలు, వైద్య పరికరాల తయారీ వ్యయం, వాటి రిటైల్ ధర, ఎమ్మార్పీ (MRP) మధ్య ఉన్న భారీ వ్యత్యాసంపై సుప్రీంకోర్టు మంగళవారం, సెప్టెంబర్ 29న తీవ్ర ప్రశ్నలు సంధించింది. ముఖ్యంగా క్యాన్సర్ మందుల విషయంలో తయారీ లేదా సరఫరా ధరతో పోలిస్తే రోగులు చెల్లించే ఎమ్మార్పీ ఎందుకు ఇంత ఎక్కువగా ఉంటోందని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది. మందులు, వైద్య పరికరాల ధరలు, జనరిక్ మందుల తప్పనిసరి ప్రిస్క్రిప్షన్కు సంబంధించిన పిటిషన్లపై జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతాలతో కూడిన ధర్మాసనం విచారణ చేపట్టింది.
విచారణ సందర్భంగా గత వారంలో ప్రస్తావించిన ఒక క్యాన్సర్ మందు ఉదాహరణను ధర్మాసనం మరోసారి పరిశీలించింది. రిటైలర్లకు సుమారు రూ.2,700కు సరఫరా అవుతున్న మందును రోగులకు రూ.27 వేల ఎమ్మార్పీతో ఎలా విక్రయిస్తారని న్యాయమూర్తులు ప్రశ్నించారు. మరోవైపు, క్యాన్సర్ మందు తయారీకి సుమారు రూ.3 వేలు ఖర్చవుతుండగా, దాని ఎమ్మార్పీ రూ.27 వేలుగా ఎలా నిర్ణయిస్తారనే ప్రశ్న కూడా విచారణలో వచ్చింది. అయితే కోర్టు ప్రశ్నలు లేవనెత్తిందే తప్ప, అన్ని మందులపై ఒకే విధంగా 16 శాతం మార్జిన్ అమలు చేయాలని ఇప్పటివరకు ఆదేశించలేదు.
భారత్లోని ఔషధ ధరల నియంత్రణ వ్యవస్థలో కొన్ని సందర్భాల్లో ఉపయోగించే 16 శాతం రిటైలర్ మార్జిన్ను అత్యవసర, అత్యవసరం కాని, పేటెంట్, జనరిక్ మందులన్నింటికీ ఎందుకు వర్తింపజేయకూడదని ధర్మాసనం కేంద్రాన్ని ప్రశ్నించింది. అయితే Drugs (Prices Control) Order, 2013 ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ ఫార్ములేషన్ల సీలింగ్ ధర, కొన్ని కొత్త మందుల రిటైల్ ధరల లెక్కింపులో 16 శాతం రిటైలర్ మార్జిన్ ఉంటుంది. దేశంలో విక్రయించే ప్రతి మందుపై తప్పనిసరిగా 16 శాతం పరిమితి ఉంటుందని ఈ నిబంధన చెప్పదు.
రోగులు ఆస్పత్రిలోనే మందులు, వైద్య పరికరాలు కొనుగోలు చేయాల్సిందిగా కొన్ని ఆస్పత్రులు నిబంధనలు విధిస్తున్న విషయాన్ని కూడా సుప్రీంకోర్టు ప్రస్తావించింది. ఆస్పత్రి లోపల ఉన్న ఫార్మసీల్లో గరిష్ఠ ఎమ్మార్పీకి మందులు విక్రయిస్తే, రోగులకు వేరే చోట కొనుగోలు చేసే అవకాశం వాస్తవంగా ఉంటుందా అని ప్రశ్నించింది. అధిక ఎమ్మార్పీల వల్ల ఆయుష్మాన్ భారత్ వంటి ప్రభుత్వ ఆరోగ్య పథకాల కింద ఖర్చు చేస్తున్న ప్రజాధనం దుర్వినియోగం అయ్యే అవకాశం ఉందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
గత విచారణలో అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ కేఎం నటరాజ్ కేంద్రం అందుబాటు ధరల్లో మందులు అందించేందుకు కట్టుబడి ఉందని, అవసరమైన మార్పులకు సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు. ఇండియన్ ఫార్మాస్యూటికల్ అలయన్స్ తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది కపిల్ సిబల్ మాత్రం సరఫరా గొలుసులోని అన్ని దశల్లో ధరలను పరిశీలించాలని కోరారు. రిటైలర్ ధర, ఎమ్మార్పీ మధ్య కనిపించే వ్యత్యాసం మొత్తాన్ని ఔషధ కంపెనీలే లాభంగా పొందుతున్నాయని భావించలేమని ఆయన వాదించారు. పిటిషనర్ల సూచనలను ప్రభుత్వం పరిగణనలోకి తీసుకుందని సొలిసిటర్ జనరల్ తెలిపారు. తయారీదారులు, విక్రేతలు, ఆస్పత్రులు, రోగుల ప్రయోజనాలను సమతుల్యం చేసే మార్గాన్ని కనుగొంటామని చెప్పారు. తదుపరి విచారణను సుప్రీంకోర్టు అక్టోబర్ 12కి వాయిదా వేసింది.
